Tu hội Sa-lê-diêng đã khắc sâu dấu ấn qua tinh thần huynh đệ và sứ mệnh phục vụ các thanh thiếu niên nghèo và bị bỏ rơi. “Tình huynh đệ và sự quan tâm đến người nghèo” được trình bày trong tài liệu chung cuộc của Tổng Tu Nghị 29 (TTN 29) đã làm sáng tỏ những giá trị cốt lõi này, đồng thời đưa ra lộ trình để đổi mới đời sống cộng đoàn và cam kết phục vụ người nghèo. Khám phá những hiểu biết sâu sắc trong phần này sẽ nhấn mạnh tầm quan trọng của tình huynh đệ và sứ mệnh mục vụ Sa-lê-diêng, đồng thời đề xuất các hành động cụ thể để trung thành với di sản của Don Bosco.

1- Tinh thần huynh đệ: Sức mạnh và thách thức

Sự đa dạng của Tu hội Sa-lê-diêng, với các thành viên đến từ nhiều nền văn hóa, ngôn ngữ và truyền thống, được ví như một bức tranh sống động của một cộng đoàn toàn cầu. Trong các sự kiện tụ họp, tinh thần hiệp thông đã hình thành nên khát vọng “sống và làm việc cùng nhau”, thể hiện qua sự lắng nghe sâu sắc và gặp gỡ chân thành (§19). Nhiều cộng đoàn Sa-lê-diêng sống tinh thần gia đình, với một số nơi tiên phong trong việc chia sẻ đời sống với giới trẻ, tạo nên phong cách “sống động, ngôn sứ và hấp dẫn”, kết nối tu sĩ và giáo dân trong linh đạo và sứ mệnh (§20).

Tuy nhiên, không phải mọi thứ đều hòa hợp. Những “nốt không hài hòa” trong một bàn trường ca như thiếu sự hiệp thông, sống theo thói quen, sự cô lập, và kháng cự thay đổi. Một số tu sĩ mang “những vết thương sâu sắc, chưa được giải quyết”, gây đau khổ cho cá nhân và cộng đoàn, đòi hỏi sự đồng hành chuyên sâu mà không phải lúc nào cũng sẵn có (§20). Vai trò của vị giám đốc hoặc trưởng cộng đoàn, được xem là “một người anh em giữa các anh em, được công nhận trách nhiệm và thẩm quyền”, là trung tâm trong việc thúc đẩy tình huynh đệ, nhưng thường bị cản trở bởi khối lượng công việc quá lớn và thiếu đào tạo phù hợp (§21; HL 55).

2- Phục vụ người nghèo: Lời kêu gọi can đảm dấn thân

Cam kết phục vụ các thanh thiếu niên nghèo khổ nhất là nền tảng của căn tính Sa-lê-diêng. Báo cáo của Cha Bề Trên Cả Artime tại TTN 29 nhấn mạnh rằng, bất chấp sự phức tạp của nghèo đói toàn cầu, “lựa chọn ưu tiên cho giới trẻ, và trong số họ là những người nghèo nhất, được cụ thể hóa qua nhiều lĩnh vực phục vụ, dự án và công cuộc” (§22). Phục vụ người nghèo không chỉ làm mới cộng đoàn mà còn củng cố đời sống huynh đệ, đưa các tu sĩ đến gần Thiên Chúa hơn.

Tuy nhiên, tài liệu phê bình một khoảng cách đáng lo ngại: “Chúng ta chăm sóc người nghèo, nhưng chúng ta không ‘ở với người nghèo’ hay ‘trở nên nghèo’”, với một số tu sĩ bị cuốn vào lối sống “tư sản”, ưu tiên sự thoải mái hơn nhiệt huyết truyền giáo. Điều này dẫn đến nguy cơ chỉ một vài tu sĩ dấn thân cho người nghèo, gây ra “sự trì trệ mục vụ” và làm suy yếu tinh thần đặc sủng của cả cộng đoàn (§22).

3- Bối cảnh thần học: Tinh thần gia đình từ nguyện xá

Tinh thần huynh đệ của Tu hội Sa-lê-diêng bắt nguồn từ nguyện xá tại Valdocco, nơi Don Bosco xây dựng cộng đoàn đầu tiên dựa trên Hệ thống Dự phòng. Tinh thần gia đình này, thể hiện qua “làm việc và cầu nguyện, ăn uống và giải trí, gặp gỡ và các dịp khác”, không chỉ là một cấu trúc tổ chức mà là “linh hồn của đời sống Sa-lê-diêng” (§23; HL 51). Tài liệu trích dẫn giáo huấn của Thánh Phao-lô để nhấn mạnh rằng hiệp thông chính là ân sủng của Bí tích Thánh Thể: “Bởi vì chỉ có một tấm Bánh, và tất cả chúng ta chia sẻ cùng một Bánh ấy, nên tuy nhiều người, chúng ta cũng chỉ là một thân thể” (1 Cor 10,17).

Don Bosco đã cảnh báo về nguy cơ hình thức chủ nghĩa, như lời ngài nói với Albera năm 1861: “Con sẽ thấy mọi người cùng nhau đứng trên một lan can rước lễ… cùng nhau, và kết hợp lòng căm thù, Bí tích, lời cầu nguyện và tội lỗi: tất cả trong một!” (§23) Lời này nhắc nhở rằng hiệp thông đích thực đòi hỏi trái tim rộng mở, vượt qua những mâu thuẫn nội tại.

4- Thách thức hiện đại và giải pháp

Sự thay đổi trong cấu trúc cộng đoàn, bao gồm đa văn hóa và chênh lệch thế hệ, đòi hỏi các cộng đoàn Sa-lê-diêng phải suy nghĩ lại ưu tiên để duy trì các cuộc gặp gỡ huynh đệ. Nếu không, các tu sĩ có thể bị cuốn vào công việc, thiếu thời gian cho “đối thoại, suy niệm Lời Chúa và chia sẻ” (§24). Vai trò của giám đốc cần được hỗ trợ để tập trung vào việc đồng hành và chăm sóc ơn gọi, trong khi đó, các ban ngành cũng như Ban cố vấn cộng thể phải được nâng cao chất lượng để tránh trở thành “những cuộc họp vô ích” (§25). Thượng Hội đồng về tính đồng nghị cũng được đề cập đến cách nghiêm túc, kêu gọi sự minh bạch và hòa nhập với Giáo hội địa phương.

Sự trưởng thành về tương quan là yếu tố then chốt, vì một số tu sĩ “bị tổn thương” có thể trở nên cứng nhắc, đòi hỏi sự đồng hành chuyên biệt để vượt qua khủng hoảng đức tin hoặc khó khăn từ quá khứ (§26). Về sứ mệnh, việc phục vụ người nghèo phải là cam kết chung của cộng đồng, không chỉ của một vài người, để tránh các lựa chọn xa rời người nghèo do lo ngại tài chính, thể hiện “ít niềm tin vào Thiên Chúa Quan Phòng” (§27).

5- Hành động cụ thể: Con đường phía trước

Để tái tạo tình huynh đệ và củng cố sứ mệnh với người nghèo như một biểu hiện đích thực của đặc sủng Sa-lê-diêng, một số cam kết được đề xuất sau đây:

• Cá nhân tu sĩ Sa-lê-diêng: Phấn đấu để cộng đoàn trở thành “một gia đình thực sự”, chống lại chủ nghĩa cá nhân và lối sống thế tục, sống đơn giản và chân thực theo Tin Mừng (§28a-b; HL 83. 52).
• Cộng đoàn: Đảm bảo cân bằng giữa công việc và đời sống huynh đệ, trân trọng các hội viên cao niên, hỗ trợ những người gặp khó khăn, và áp dụng tinh thần nguyện xá qua các khoảnh khắc chia sẻ với giới trẻ. Các ngày cộng thể, đại hội và kế hoạch cần được tổ chức theo tinh thần hiệp hành.
• Tỉnh dòng: Đảm bảo số lượng và chất lượng cộng đoàn, ưu tiên người nghèo trong mọi quyết định, cung cấp đào tạo về sự trưởng thành cảm xúc, và thúc đẩy lối sống đơn giản, hỗ trợ các công việc biên giới.
• Bề trên cả và trung ương: Thúc đẩy các cộng đoàn ở những vùng biên cương, vận động cho người nghèo trên trường quốc tế, và phát triển các dịch vụ cho người di cư và thanh thiếu niên dễ bị tổn thương, đồng thời đưa ra hướng dẫn để chống lại lối sống thoải mái.

6- Kết luận: Trung thành với di sản của Don Bosco

“Tình huynh đệ và sự quan tâm đến người nghèo” là một lời kêu gọi mạnh mẽ để Tu hội Sa-lê-diêng làm sống lại tinh thần huynh đệ và sứ mệnh phục vụ người nghèo, kết hợp giữa suy tư thần học và hành động thực tiễn. Như tài liệu nhấn mạnh, “liên hệ với Thân Thể của Chúa Ki-tô trong Bí tích Thánh Thể không thể tách rời khỏi liên hệ với thân thể của anh chị em chúng ta trong cơn túng thiếu”. Bằng cách thực hiện các cam kết này, Tu hội Sa-lê-diêng có thể tiếp tục là dấu chỉ của tình yêu Thiên Chúa, đặc biệt cho các thanh thiếu niên nghèo khó nhất. Chúng ta tiếp tục tìm hiểu về những hoa trái của Tổng Tu Nghị 29 trong các bài viết tiếp theo.

Lm. Micae Rua Trần Phạm Hoàng Gia Thi, SDB

__________________________

Tài Liệu Tham Khảo

1. Tu hội Sa-lê-diêng. Tài Liệu của Tổng Tu nghị thứ 29. Turin (2025).
2. Artime, A.F. Báo cáo của Bề Trên Cả tại Tổng Tu Nghị thứ 29. Turin (2025).
3. Caviglia, A. Hội Thảo về Tinh Thần Sa-lê-diêng. Hội thảo số 10. Turin.
4. Vì Một Giáo Hội Đồng Nghị: Hiệp Thông, Tham Gia và Sứ Vụ. Tài Liệu Cuối Cùng, Phần Ba. Vatican (2024).