Các Vị Sáng Lập Tu Hội Sa-lê-diêng đã chứng minh rằng thánh ý của Thiên Chúa được khám phá qua việc cầu nguyện, lắng nghe Chúa Thánh Thần và hành trình cùng với sự tham gia cụ thể của mỗi cá nhân và cộng đoàn. Dù không sử dụng thuật ngữ “hiệp hành” như chúng ta ngày nay, nhưng Thánh Gioan Bosco và Thánh Maria Mazzarello đã áp dụng một phong cách sống hiệp hành trong đời sống cộng đoàn và sứ mạng giáo dục.
1- Don Bosco: Người lãnh đạo được Chúa Thánh Thần dẫn dắt
Thánh Gioan Bosco là người luôn nhạy bén với các dấu chỉ của Chúa qua các hoàn cảnh và biến cố. Khi được hỏi về phương pháp giáo dục của mình, ngài trả lời: “Tôi luôn tiến bước theo những gì Thiên Chúa gợi hứng và các hoàn cảnh đòi hỏi”. Chính nhờ sự trung tín với tiêu chí phân định này, ngài đã đặt nền móng cho Tu Hội Con Đức Mẹ Phù Hộ (FMA).
Năm 1870, sau một thời gian dài cầu nguyện và phân định cá nhân, Don Bosco đã kêu gọi Tổng Cố Vấn của Tu hội Sa-lê-diêng cùng tham gia phân định. Ngài yêu cầu mọi người cầu nguyện trong một tháng để nhận ra liệu ngài có nên mở rộng sứ mạng cho các thiếu nữ. Kết thúc thời gian cầu nguyện, tất cả đồng lòng rằng đây là điều đúng đắn cần làm. Khi nhận ra đó là ý muốn của Thiên Chúa, Don Bosco đã bắt tay vào công việc và mời gọi sự tham gia của nhiều người khác như Maria Domenica Mazzarello, cha Domenico Pestarino, các Nữ Tu Thánh Anna, và các cộng sự viên khác để xây dựng Tu Hội.
2- Sự tham gia và đồng trách nhiệm
Don Bosco không thực hiện mọi việc một mình mà biết cách lắng nghe và để những người khác đóng góp vào công trình của Thiên Chúa. Ngài không tự mình soạn thảo các quy tắc, mà yêu cầu sự đóng góp của nhiều người. Ngài chấp nhận các ý kiến, chờ đợi các dự án phát triển, và tạo điều kiện cho những người cộng sự như Don Pestarino, Mazzarello và các chị em trẻ được tự do phát triển. Là một nhà sáng lập, ngài cũng là một nhà giáo dục chân chính, giúp mọi người trưởng thành và chịu trách nhiệm.
3- Cộng đoàn Mornese: Mô hình cộng đoàn mở
Cộng đoàn đầu tiên tại Mornese được hình thành như một cộng đoàn cởi mở, hợp tác, nơi các chị em và giáo dân cùng chia sẻ một dự án chung trong sự tin tưởng và đồng trách nhiệm. Mỗi người được mời gọi phát huy tài năng của mình để phục vụ sứ mạng giáo dục chung và tôn vinh Thiên Chúa.
Thánh Maria Domenica Mazzarello đã trở thành một mẫu gương của việc khích lệ sự tham gia và đồng trách nhiệm. Ngay từ các buổi họp đầu tiên, ngài đã khuyến khích các chị em chia sẻ ý kiến để mọi việc tiến triển tốt đẹp hơn. Phong cách lãnh đạo này tạo nên một bầu không khí yêu thương và tin tưởng, nơi mỗi người được lắng nghe, đón nhận và cảm thấy có giá trị. Đồng thời, mỗi người cũng được mời gọi đóng góp vào việc xây dựng cộng đoàn trong trách nhiệm và sự phân định vai trò.
4- Tinh thần hiệp hành trong lịch sử và hiện tại
Phong cách hiệp hành trong tổ chức và sứ mạng của cộng đoàn đã là nét đặc trưng ngay từ đầu và vẫn tiếp tục là dấu ấn của Tu Hội Sa-lê-diêng ngày nay. Khi đối mặt với các thách thức như tính cứng nhắc hay cá nhân chủ nghĩa, Tu Hội luôn quay về với Tin Mừng, huấn quyền của Giáo Hội, và nghệ thuật truyền thông, hoạt động đặc trưng của Don Bosco, Mẹ Mazzarello, và các đấng kế vị.
Tinh thần này không chỉ là một phương pháp tổ chức, mà còn là cách thức sống và làm chứng cho niềm tin vào Chúa Kitô qua sự cộng tác và đồng trách nhiệm trong đời sống cộng đoàn và sứ mạng giáo dục.
Nói tắt, tinh thần hiệp hành mà Thánh Gioan Bosco và Thánh Maria Domenica Mazzarello khởi xướng không chỉ là di sản quý báu, mà còn là kim chỉ nam cho đời sống cộng đoàn và sứ mạng giáo dục của SDB và FMA hôm nay. Sự lắng nghe Chúa Thánh Thần, việc cùng nhau phân định, và tinh thần đồng trách nhiệm đã và đang giúp Tu Hội vượt qua những thách thức, trung tín với đặc sủng ban đầu và tiếp tục làm chứng cho tình yêu Thiên Chúa qua sự phục vụ các linh hồn. Đây chính là lời mời gọi mọi người sống yêu thương, tin tưởng và cùng nhau xây dựng một cộng đoàn hiệp nhất trong Chúa Ki-tô.
Lm. Micae Rua Gia Thi, SDB
